حسادت ، شکست ارتباط
حضرت علی (ع) می فرمایند :
حسد و بخل بود که شیطان در آسمان به آدم علیهالسلام حسد برد و به لعنت خدا گرفتار شد.
عده ای از روان کاوان معتقدند که حسادت نتیجه ی آن است که فرد احساس آشفتگی ، ضعف و ناتوانی ، پوچی ، آسیب پذیری و ترس شدید می کند . انسان حسود ، علاوه بر این که آنچه دیگری دارد می خواهد ، آرزو و خواسته ی او این است که طرف مقابلش اصلاً آن چیز را نداشته باشد و از نارحتی و نداری شخص مورد نظرش احساس رضایت می کند . انسان حسود پشت سر دیگران آزارشان داده ، با غیبت از فرد او را ترور شخصیت می کنند . عده ای آنان را بر انگیخته و سبب آزارشان شود . این نوع حسادت بسیار بدخیم است . در خانواده هایی که بین فرزندان خود تبعیض قائل می شوند و در این کار زیاده روی می کنند فرزندان آنان به آسیب پذیری حاد دچار شده و به حسادت بدخیم می رسند ، آنان حالتی جبران کننده و تلافی جویانه می گیرند و علاقمند هستند آنچه دیگری دارد از او بگیرند و او را از داشتن آن چیز یا موقعیت محروم کنند. به طور کلی حسادت رفتار و عمل غیر عادی است که فرد در مقابل عدم موفقیت در رقابت و همچشمی با دیگران ( اعم از کودک یا بزرگسال ) از خود بروز می دهد . گاه این رقابت های خواسته یا ناخواسته در کنار نقص تربیتی در کودکان و نوجوانان باعث به وجود آمدن حسادت شده و در درون آنها ریشه می دواند و همه ی عمر آنان را آزار می دهد .
حسادت ريشه در احساس ناامنی دارد و اصولاً در نتيجه ترس از دست دادن ايجاد می گردد. حسادت وسواس گونه يك مرد به علت ترس از دست دادن همسر و يا دوستش است. كارگر به كارگر ديگر حسادت می ورزد زيرا می ترسد مقام و اعتبارش را از دست بدهد. ريشه حسادت ترس و ريشه ترس، ناامنی است.
به زبان ساده تر : حسادت عبارت است از يک احساس منفي كه با ديدن امتيازي كه ما نداريم يا آرزو داريم که فقط خودمان آن را داشته باشيم، به ما دست دهد. حسادت يک احساس منفي است که با احساس اندوه، تكدر روح، نارضايتي از خوشبختي ديگران (خصوصا نزديكان) همراه است
حسادت وقتي به وجود ميآيد كه شخص احساس كند آنچه دارد، كمتر از آن چيزي است كه بايد داشته باشد. هيچچيزي وجود ندارد كه باعث حسادت نشود؛ مادي يا غيرمادي! بهطور كلي، وقتي انسان حسودي ميكند كه آنچه ديگري دارد برايش ارزش داشته باشد حسادت ويژگي رفتاري و شخصيتي ارثي نيست و در نتيجه با ايجاد و اجراي راهکارهاي مناسب در خانواده و اجتماع ميتوان مانع پيشرفت و حتي بروز آن شد. بنابراين عوامل محيطي از دوران کودکي و در مراحل رشد باعث آن ميشوند.
حسادت از دیدگاه قرآن
حسد یکی از زشتترین و قبیحترین خصلتهایی است که در هر جامعهای دیده میشود. عدهای همه چیز را برای خود میخواهند. از آسایش و یا پیشرفت دیگران ناراحت میشوند. خودخوری میکنند و رنج خود را بصورت آزار دادن ، بدگویی و کار شکنی کردن ابراز میکنند. به جای اینکه بکوشند تا خودشان هم پیشرفت داشته باشند ، میکوشند تا دیگران را ساقط کنند و از ارزش بیندازند. این واکنش همان حسد است که خصلتی ناپسند و نکوهیده است.
کار حسد ممکن است به جایی برسد که حتی برای زوال نعمت از شخص ، محسود خود را به آب و آتش زده و او را نابود کند. چنانچه نمونهاش در داستانها و تاریخ معروف است. در نکوهش حسد همین بس که نخستین قتلی که در جهان واقع شد از ناحیه قابیل نسبت به برادرش هابیل بود که بر اثر انگیزه حسد چنین اتفاقی افتاد.
شخص حسود در روایات معصومین
امام باقر علیهالسلام میفرماید : «اِنَّ الحَسدَ ایَاکُلَ الایمانَ کَما تَاکُلَ النّارَ الحَطَب ؛ حسد ایمان را میخورد همانگونه که آتش هیزوم را» (کافی _ ج ۲)
پیامبر عظیم الشان اسلام در این باره میفرماید : «خداوند به موسی بن عمران فرمود : مبادا بر مردم حسد بری ، درباره آنچه من به آنها دادهام از فضل خودم. چشمانت را به دنبال آن دراز مکن و دل خود را به دنبال آن روانه مساز، زیرا آنکه حسد برد نعمت مرا بد داشته و از آن قسمتی که میان بندههایم کردم، جلو گرفته و هر که چنین باشد من از او نیستم او هم از من نیست» (کافی _ ج ۲)
امام جعفر صادق علیهالسلام میفرماید : «اصول الکُفر ثَلاثَه :الحرص و الاستکبار و الحسد ؛ اساس کفر سه چیز است : حرص ، تکبر و حسد» (کافی _ ج ۲)
حضرت علی علیهالسلام فرمود : بخیلان و حسودان لایق مصاحبت و همنشینی نیستند و همین در وصف حاسدان بس است که حق تعالی فرموده است : «و مِن شَرِّ حاسِدٍ اِذا حَسَد» پس از شر حاسدان و بخیلان پناه به رب جلیل بریم و بخل نکنیم و حسد بر کسی نبریم که اول گناهی که در آسمان و زمین کرده شد، حسد و بخل بود که شیطان در آسمان به آدم علیهالسلام حسد برد و به لعنت خدا گرفتار شد.
تفاوت غبطه و حسادت چيست؟
غبطه معناي مثبت حسادت است و به عنوان آرزوي نعمت و سعادت ديگران را داشتن، بدون آرزو كردن زوال نعمت و سعادت آنان، معني شده است. در واقع، حسادت و غبطه يك احساس هستند که فقط جهتشان با هم فرق ميكند. حسادت جهتاش به سمت شخص ديگر است اما غبطه جهتاش به سمت خود فرد است؛ مثلا ما وقتي به فردي زيبا حسادت ميكنيم، در دل ميگوييم: «اي كاش زيبايياش زايل شود» اما وقتي غبطه ميخوريم، ميگوييم: «من هم بايد ورزش كنم و مراقب تغذيهام باشم تا تناسب اندام پيدا كنم و پوستم شاداب و ظاهرم بهتر شود.» حسادت كه در نوع شديد آن باعث بروز پرخاشگري نسبت به طرف مقابل ميشود.. به گفته آيالا مالاك پاينز (Ayala Malach Pines) روانشناس باليني، " حسادت، واكنشي پيچيده است كه در زمان مشاهده شرايطي كه يك رابطه با ارزش يا كيفيت خاص موجود در آن را تهديد ميكند، در شخص ايجاد ميشود." حسادت معمولا در يك موقعيت با حضور سه نفر و در اثر وحشت از دست دادن شخص مورد علاقه ايجاد ميشود.
حسادت در چه کساني شايعتر است؟
1- خود را ضعیف تر از دیگران احساس می کنند 2- کسانی که فقط خود را محق برای داشتن همه چیز می دانند 3- كساني بيشتر كه توانمنديهاي خودشان را دستكم ميگيرند. 4- كساني كه خودشان را توانا ميدانند، ممكن است به موقعيت والاي ديگران غبطه بخورند. 5- بيشتر افراد همسطح و همطبقه به همديگر حسادت ميكنند. 6- هرچه پايگاه اجتماعي افراد به هم نزديكتر باشد، بيشتر به هم حسادت ميكنند.
براي درمان حسادت بايد چهکار کنيم؟
1- بايد نحوه تفکر و نگرش خود را تغيير دهيم 2- اثرات منفي حسادت را به خود يادآوري کنيم. 3- به خودمان تلقين کنيم که هرگز نسبت به هيچکس حسادت نکنيم. 4- به نعمتها و امتيازها و نقاط مثبت خودمان بيشتر توجه کنيم. 5- روي ارزشها تعمق کنيم و از خودمان بپرسيم که اصلا موضوع مورد فکر ما چهقدر ارزش دارد 6- با کار کردن روي عدم دلبستگي، حسادت خودمان را فرو بنشانيم. 7- به عدالت خداوند و استحقاق خودمان بينديشيم. 8- از رقابتهاي بيثمر بپرهيزيم. 9- وقتي دچار حسادت ميشويم آن را مديريت کنيم 10- تواناييهاي خودمان را شناخته و در جهت آن حرکت کنيم
راههای جلوگیری از بروز حسادت :
1 - کودک خود را هیچگاه با کودکان دیگر مقایسه نکنید . 2- در مقابل کودک برتری کودک دیگر را اعلان ننمائید . 3- در مقابل دیگران احترام کودکان را نگهدارید . 4- از سرزنش و بازخواست کودک خودداری و در مقابل دیگران به او توهین نکنید . 5- ویژگی های خوب و بارز کودکان را به خودش بشناسانید . 6- در مقابل دیگران از مشخصه ها ی کودکان تعریف کنید . 7- در مقابل دیگران از او تعریف و تمجید نمایید و توانایی ها و استعدادهایش را بازگو کنید .
